Nagoba Jathara 2022 | Nagoba Jatara at Keslapur in Telangana

Nagoba Jathara Keslapur 3

Nagoba Jathara Keslapur 3

Nagoba Jathara is a five-day annual Jatara or Fair celebrated at Keslapur Nagoba Temple in Indravelli mandal of Adilabad district, Telangana. In 2022, Nagoba Jathara begins on February 1. The Mandagajili puja and Betal puja will be held on February 3 and 4 respectively.

The presiding deity of Keslapur temple is Seshanag (Serpent God) with a stone image.

This Jatara is held during Pushya masam & the beginning of Magha Masam. Seshanag temple, also called as Adisesha mandir, is located at the banks of Pranahita River where it merges with river Godavari.

The legend of the temple is associated with the famous Vemulawada Rajarajeshwara Swamy Temple located in Karimnagar district.

Preparations for the famous Nagoba Jatara, the pilgrimage-cum-fair, of the Gond tribes of Mesram clan commenced when a group led by five priests or ‘Kathodas’ took the holy dip in Godavari river on Thursday.

The 72 member strong group will carry water from the river in the holy ‘Jhari’, a small long-necked spherical brass vessel, to perform the abhishekam of the Serpent god at the Nagoba temple in Keslapur village of Indervelli mandal before the Jatara begins on February 9.

For Nagoba Jathara, the priests bring Godavari water from a distance of 200 kms. After walking for about 200 km and visiting the villages of Vadgam and Dodanda (Indervelli mandal), Yempally and Kothapalli-B (Narnoor), Lendijala and Gowri (Jainoor, Ghumnoor (Sirpur-U) and Narsimhapur (Jannaram), the Gonds reached Athamadugu near Kalamadugu village in Jannaram mandal early on Thursday.

Nagoba Jathara is one of the grand festivals for Gonds, one of the sections of prominent tribal people. Thousands of people throng the temple of Aadisesha from Andhra Pradesh, Chattisgarh, Jharkhand, Orissa, Maharashtra and Madhya Pradesh.

Nagoba Jatara Celebrations:

  • Rituals performed at Keslapur Nagoba Jatara begin in the morning, the Mesram elders will place the sacred ‘jhari’, a 1,400-year-old water container before performing it’s puja.
  • The group of Gond and Pradhan elders who had fetched holy water with pots from Hastina Madugu of river Godavari in Jannaram Mandal was given a traditional welcome
    under the old banyan tree.
  • Before the start of the pujas, the Gonds continue to ‘purify’ the temple with Ganga Jal or water from the Godavari drawn at a spot called ‘Hastina Madugu’ where Nagoba is
    believed to have quenched his thirst after partaking the ‘naivedyam’.
  • The event also includes a ceremony called ‘bheting’, which incorporates new brides into the clan. The Raj Gond Adivasis of Adilabad follow an elaborate ritual called Bheting, one of their many regalistic ceremonies, through which new daughters in law are formally introduced to the clan. All those who are married into the clan during the last year need to ‘meet’ clan deities through Bheting so that they become eligible to enter the deity’s temple.
  • The women clad in white saris are the Bheti Koriad or daughters in law to be introduced to goddess Jangubai and belong to the eight clans which have Jangubai as the clan deity.
  • The naivedyam carried in the bamboo baskets is made of freshly harvested food grains. The bamboo denotes the connection of the Gonds with the jungles while the naivedyam offering is a matter of thanksgiving for the crop harvested.
  • Adivasi celebrates with music and more than 15 types of dances.
  • The Gusadi Dance performance by dancers from the Gond tribe is a major special attraction of the event.
  • Gonds pilgrims and priests will play traditional folk music at the entrance of the Jangubai cave temple located in the hilly forest of Kota-Parandoli gram panchayat in Kerameri Revenue Mandal.
  • Later Gond women carry on with their daily grind, including grinding grain, with a smile on their face.
  • The women in the given group coming on pilgrimage to Jangubai caves prepare food at the spot, a small shed having been earmarked for the purpose.
  • In the night, the Gonds performed the Mahapuja of Nagoba, also known as Persa Pen or great god, which marks the actual beginning of the annual tribal fair.

మేస్రం వంశీయుల ఆరాధ్య దైవం

గిరిజనుల్లో మేస్రం వంశీయుల ఆరాధ్యదైవం నాగోబా గోండుల దేవత. నాగోబా దేవాలయం ఆదిలాబాద్‌‌కు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఇంద్రవెల్లి మండలం కెస్లాపూర్‌‌ గ్రామంలో ఉంది. సర్పజాతిని పూజించడమే ఈ పండగ ప్రత్యేకత. నాగోబా దేవతకు పూజలను మేస్రం వంశీయులే నిర్వహిస్తారు. మేస్రం వంశం కింద 22 తెగలు ఉన్నాయి. అక్కడున్న ఏడుగురు దేవతలను కొలిచే మడావి, మర్సకోల, పుర్క, మేస్రం, వెడ్మ, పంద్రా, పుర్వెత ఇంటి పేర్లు గల వారంతా మేస్రం వంశీయుల కిందికి వస్తారు. ఏడాదికి ఒక్కసారి బంధువులను కలుసుకోవడంతోపాటు కొత్త ఏడాదికి స్వాగతం పలకడం, పితృ దేవుళ్లను స్మరించుకోవడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత.

నాగ దేవతే ఆరాధ్య దైవం

వందల ఏండ్లుగా అడవి బిడ్డల ఇలవేల్పుగా పూజలందుకుంటున్న నాగోబా దేవత జాతర ఏటా పుష్యమాసంలో 15 రోజుల పాటు అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతుంది. ఆ సమయంలో ఆదిలాబాద్‌‌ జిల్లాతో పాటు తెలుగు రాష్ట్రాలు, ఒడిశా, చత్తీస్‌‌గఢ్‌‌, మధ్యప్రదేశ్‌‌, మహారాష్ట్ర నుంచి బంధు మిత్రులను కూడగట్టుకొని భారీ సంఖ్యలో గిరిజనులు ఇక్కడికి వస్తారు. పుష్య అమావాస్య రోజున ప్రత్యేక పూజలతో జాతర సందడి మొదలవుతుంది. ఈ పూజలు ఒకే వంశస్తుల చేతుల మీదుగా జరగడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. జాతర ప్రారంభానికి ముందు పుష్య పౌర్ణమి రోజున మేస్రం వంశీయులు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. ఆ పూజలకు అవసరమయ్యే మట్టి కుండల్ని తరతరాలుగా ఒకే వంశస్తులు చెయ్యడం ఆచారంగా వస్తోంది. మేస్రం వంశస్తులు వారం పాటు జాతర ప్రచారం చేసి గంగా జలం కోసం కేస్లాపూర్‌‌ నుంచి బయలుదేరతారు. కాలినడకన 125 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి జన్నారం మండలం కలమడుగు సమీపంలోని హస్తిన మడుగులోని నీటిని కలశంలో నింపుకుని తీసుకొచ్చి గ్రామ శివారులోని మర్రి చెట్ల కింద బస చేస్తారు. అక్కడే మేస్రం వంశీయుల్లోని 22 తెగల్లో మృతి చెందిన పితృదేవతలకు తూం(కర్మకాండ) పూజలు నిర్వహిస్తారు. తర్వాత డోలు, సన్నాయిలు వాయిస్తూ నాగోబా ఆలయానికి వెళ్లి నాగోబా విగ్రహాన్ని ఆ నీటితో శుభ్రం చేసి, ఆలయాన్నంతా శుద్ధి చేస్తారు. బాజాభజంత్రీలతో ఆలయ ప్రాంగణంలో పూజా కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు. ప్రత్యేక పూజ సమయంలో మొలకెత్తిన నవ ధాన్యాలను తెస్తారు. ఒక రాగి చెంబులో పాలను తీసుకుంటారు. నవధాన్యాలు, మొలకలు, పాలు అన్నిటినీ ఒక కొత్త రుమాలుతో కప్పి పుట్టపైన ఉంచుతారు. పుట్టమీది రుమాలు ‘పైకెత్తినట్లు’ కనిపిస్తే పూజా కార్యక్రమాన్ని ఆరంభించినట్టు లెక్క. ఇప్పటికీ నాగదేవుడు రాగి చెంబులోని పాలు తాగుతాడని వాళ్లు బలంగా నమ్ముతారు.

మేస్రం వంశ మహిళల ప్రత్యేకత

నాగోబా జాతర సమయంలో చేసే పూజల్లో మేస్రం వంశ ఆడపడుచులు, అల్లుళ్లకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. ఆలయంలో పుట్టలు తయారు చేసే మట్టిని టేకు కర్రలతో అల్లుళ్లు తవ్వితే, ఆడపడుచులు పురాతన బావి నుంచి తీసుకొచ్చిన నీటితో మట్టిని మెత్తగా చేసి పుట్టలా తయారు చేస్తారు. వీటికి అయ్యవారు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. ఆడపడుచులు చేసిన పుట్ట ఐదు రోజుల పాటు పగలకుండా ఉంటే ఆ ఏడాది పంటలు బాగా పండుతాయని, తల్లిదండ్రులూ, తోడబుట్టినవారూ బాగుంటారనేది వారి నమ్మకం. జాతర సమయంలో 22 తెగలకు చెందిన కొత్త కోడళ్లందరికీ కులదేవతను పరిచయం చేసి, మొక్కులు తీర్చడం, కుల పెద్దలను పరిచయం చెయ్యడం మరో పద్ధతి. దీనినే బేటింగ్ విధానం అంటారు. చివరగా ఆటపాటలూ, కర్రసాములు, సంప్రదాయ నృత్యాలతో వేడుకను ఘనంగా ముగిస్తారు.

గిరిజన దర్బార్

80 ఏండ్ల క్రితం మారుమూల గ్రామాలకు ఎలాంటి సౌకర్యాలు లేవు. నాగరికులంటేనే ఆదివాసీలు పరుగెత్తేవారు. గిరిజనుల వద్దకు కూడా అధికారులెవరు వెళ్లేవారు కాదు. భూమి కోసం, విముక్తి కోసం సాయుధ పోరాటం చేసి కుమ్రం భీం మరణించారు. తర్వాత నిజాం ప్రభువు గిరిజనులను శాంతింపజేయడం కోసం, గిరిజన ప్రాంతాల పరిస్థితులు, గిరిజనుల స్థితిగతులపై అధ్యయనం చేసేందుకు ప్రముఖ మానవ పరిణామ శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్‌‌ హైమండాఫ్​ను ఆదిలాబాద్‌‌ జిల్లాకు పంపారు. ఆయన ఈ జాతరపై దృష్టి పెట్టి.. కొండలు, కోనలు దాటి వచ్చి గిరిజనుల సమస్యలను తెలుసుకొని.. వాటిని పరిష్కరించేందుకు జాతరలో దర్బార్‌‌ ఏర్పాటు చేయాలనుకుని, 1942లో మొదట ఈ దర్బార్ నిర్వహించారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక దీన్ని జిల్లా కలెక్టర్‌‌ ఆధ్వర్యంలో కొనసాగిస్తున్నారు. అక్కడికి వచ్చిన గిరిజనులు వారి సమస్యలను దర్బార్‌‌‌‌లో చెప్పుకుంటారు. జాతర చివరి రోజున ఈ దర్బార్‌‌కు గిరిజన పెద్దలు, ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు హాజరవుతారు.

In 2018, Nagoba Jathara begins on January 16. Nagoba Jathara Praja Darbar is celebrated on 19 January. Jatara ends on January 20.

In 2017, Nagoba Jathara begins on January 27. Nagoba Jathara Praja Darbar is celebrated on 30 January. In 2015, Nagoba Jathara begins on January 19. Nagoba Jathara Praja Darbar is celebrated on 22 January.

In 2013, Nagoba Jathara begins on February 9.

Nagoba Jathara in 2012 was from January 22 to 27 January 2012.

Write Your Comment

3 Comments

  1. Kumar says:

    Every year we enjoy NAGOBAA JAATARA, this year we are planning to stay around 2 days…

  2. Manjistha says:

    brief note on nagoba jatara in andhra pradesh

  3. Telangana Tourism says:

    Thanks for sharing. Nagoba Jatara History