அர்ஜுன உவாச
ஸம்ன்யாஸஸ்ய மஹாபாஹோ தத்த்வமிச்சாமி வேதிதும் |
த்யாகஸ்ய ச ஹ்றுஷீகேஶ ப்றுதக்கேஶினிஷூதன || 1 ||
ஶ்ரீபகவானுவாச
காம்யானாம் கர்மணாம் ன்யாஸம் ஸம்ன்யாஸம் கவயோ விதுஃ |
ஸர்வகர்மபலத்யாகம் ப்ராஹுஸ்த்யாகம் விசக்ஷணாஃ || 2 ||
த்யாஜ்யம் தோஷவதித்யேகே கர்ம ப்ராஹுர்மனீஷிணஃ |
யஜ்ஞதானதபஃகர்ம ன த்யாஜ்யமிதி சாபரே || 3 ||
னிஶ்சயம் ஶ்றுணு மே தத்ர த்யாகே பரதஸத்தம |
த்யாகோ ஹி புருஷவ்யாக்ர த்ரிவிதஃ ஸம்ப்ரகீர்திதஃ || 4 ||
யஜ்ஞதானதபஃகர்ம ன த்யாஜ்யம் கார்யமேவ தத் |
யஜ்ஞோ தானம் தபஶ்சைவ பாவனானி மனீஷிணாம் || 5 ||
ஏதான்யபி து கர்மாணி ஸங்கம் த்யக்த்வா பலானி ச |
கர்தவ்யானீதி மே பார்த னிஶ்சிதம் மதமுத்தமம் || 6 ||
னியதஸ்ய து ஸம்ன்யாஸஃ கர்மணோ னோபபத்யதே |
மோஹாத்தஸ்ய பரித்யாகஸ்தாமஸஃ பரிகீர்திதஃ || 7 ||
துஃகமித்யேவ யத்கர்ம காயக்லேஶபயாத்த்யஜேத் |
ஸ க்றுத்வா ராஜஸம் த்யாகம் னைவ த்யாகபலம் லபேத் || 8 ||
கார்யமித்யேவ யத்கர்ம னியதம் க்ரியதேஉர்ஜுன |
ஸங்கம் த்யக்த்வா பலம் சைவ ஸ த்யாகஃ ஸாத்த்விகோ மதஃ || 9 ||
ன த்வேஷ்ட்யகுஶலம் கர்ம குஶலே னானுஷஜ்ஜதே |
த்யாகீ ஸத்த்வஸமாவிஷ்டோ மேதாவீ சின்னஸம்ஶயஃ || 10 ||
ன ஹி தேஹப்றுதா ஶக்யம் த்யக்தும் கர்மாண்யஶேஷதஃ |
யஸ்து கர்மபலத்யாகீ ஸ த்யாகீத்யபிதீயதே || 11 ||
அனிஷ்டமிஷ்டம் மிஶ்ரம் ச த்ரிவிதம் கர்மணஃ பலம் |
பவத்யத்யாகினாம் ப்ரேத்ய ன து ஸம்ன்யாஸினாம் க்வசித் || 12 ||
பஞ்சைதானி மஹாபாஹோ காரணானி னிபோத மே |
ஸாம்க்யே க்றுதான்தே ப்ரோக்தானி ஸித்தயே ஸர்வகர்மணாம் || 13 ||
அதிஷ்டானம் ததா கர்தா கரணம் ச ப்றுதக்விதம் |
விவிதாஶ்ச ப்றுதக்சேஷ்டா தைவம் சைவாத்ர பஞ்சமம் || 14 ||
ஶரீரவாங்மனோபிர்யத்கர்ம ப்ராரபதே னரஃ |
ன்யாய்யம் வா விபரீதம் வா பஞ்சைதே தஸ்ய ஹேதவஃ || 15 ||
தத்ரைவம் ஸதி கர்தாரமாத்மானம் கேவலம் து யஃ |
பஶ்யத்யக்றுதபுத்தித்வான்ன ஸ பஶ்யதி துர்மதிஃ || 16 ||
யஸ்ய னாஹம்க்றுதோ பாவோ புத்திர்யஸ்ய ன லிப்யதே |
ஹத்வாஉபி ஸ இமாம்ல்லோகான்ன ஹன்தி ன னிபத்யதே || 17 ||
ஜ்ஞானம் ஜ்ஞேயம் பரிஜ்ஞாதா த்ரிவிதா கர்மசோதனா |
கரணம் கர்ம கர்தேதி த்ரிவிதஃ கர்மஸம்க்ரஹஃ || 18 ||
ஜ்ஞானம் கர்ம ச கர்தா ச த்ரிதைவ குணபேததஃ |
ப்ரோச்யதே குணஸம்க்யானே யதாவச்ச்றுணு தான்யபி || 19 ||
ஸர்வபூதேஷு யேனைகம் பாவமவ்யயமீக்ஷதே |
அவிபக்தம் விபக்தேஷு தஜ்ஜ்ஞானம் வித்தி ஸாத்த்விகம் || 20 ||
ப்றுதக்த்வேன து யஜ்ஜ்ஞானம் னானாபாவான்ப்றுதக்விதான் |
வேத்தி ஸர்வேஷு பூதேஷு தஜ்ஜ்ஞானம் வித்தி ராஜஸம் || 21 ||
யத்து க்றுத்ஸ்னவதேகஸ்மின்கார்யே ஸக்தமஹைதுகம் |
அதத்த்வார்தவதல்பம் ச தத்தாமஸமுதாஹ்றுதம் || 22 ||
னியதம் ஸங்கரஹிதமராகத்வேஷதஃ க்றுதம் |
அபலப்ரேப்ஸுனா கர்ம யத்தத்ஸாத்த்விகமுச்யதே || 23 ||
யத்து காமேப்ஸுனா கர்ம ஸாஹம்காரேண வா புனஃ |
க்ரியதே பஹுலாயாஸம் தத்ராஜஸமுதாஹ்றுதம் || 24 ||
அனுபன்தம் க்ஷயம் ஹிம்ஸாமனபேக்ஷ்ய ச பௌருஷம் |
மோஹாதாரப்யதே கர்ம யத்தத்தாமஸமுச்யதே || 25 ||
முக்தஸங்கோஉனஹம்வாதீ த்றுத்யுத்ஸாஹஸமன்விதஃ |
ஸித்த்யஸித்த்யோர்னிர்விகாரஃ கர்தா ஸாத்த்விக உச்யதே || 26 ||
ராகீ கர்மபலப்ரேப்ஸுர்லுப்தோ ஹிம்ஸாத்மகோஉஶுசிஃ |
ஹர்ஷஶோகான்விதஃ கர்தா ராஜஸஃ பரிகீர்திதஃ || 27 ||
அயுக்தஃ ப்ராக்றுதஃ ஸ்தப்தஃ ஶடோ னைஷ்க்றுதிகோஉலஸஃ |
விஷாதீ தீர்கஸூத்ரீ ச கர்தா தாமஸ உச்யதே || 28 ||
புத்தேர்பேதம் த்றுதேஶ்சைவ குணதஸ்த்ரிவிதம் ஶ்றுணு |
ப்ரோச்யமானமஶேஷேண ப்றுதக்த்வேன தனம்ஜய || 29 ||
ப்ரவ்றுத்திம் ச னிவ்றுத்திம் ச கார்யாகார்யே பயாபயே |
பன்தம் மோக்ஷம் ச யா வேத்தி புத்திஃ ஸா பார்த ஸாத்த்விகீ || 30 ||
யயா தர்மமதர்மம் ச கார்யம் சாகார்யமேவ ச |
அயதாவத்ப்ரஜானாதி புத்திஃ ஸா பார்த ராஜஸீ || 31 ||
அதர்மம் தர்மமிதி யா மன்யதே தமஸாவ்றுதா |
ஸர்வார்தான்விபரீதாம்ஶ்ச புத்திஃ ஸா பார்த தாமஸீ || 32 ||
த்றுத்யா யயா தாரயதே மனஃப்ராணேன்த்ரியக்ரியாஃ |
யோகேனாவ்யபிசாரிண்யா த்றுதிஃ ஸா பார்த ஸாத்த்விகீ || 33 ||
யயா து தர்மகாமார்தான்த்றுத்யா தாரயதேஉர்ஜுன |
ப்ரஸங்கேன பலாகாங்க்ஷீ த்றுதிஃ ஸா பார்த ராஜஸீ || 34 ||
யயா ஸ்வப்னம் பயம் ஶோகம் விஷாதம் மதமேவ ச |
ன விமுஞ்சதி துர்மேதா த்றுதிஃ ஸா பார்த தாமஸீ || 35 ||
ஸுகம் த்விதானீம் த்ரிவிதம் ஶ்றுணு மே பரதர்ஷப |
அப்யாஸாத்ரமதே யத்ர துஃகான்தம் ச னிகச்சதி || 36 ||
யத்ததக்ரே விஷமிவ பரிணாமேஉம்றுதோபமம் |
தத்ஸுகம் ஸாத்த்விகம் ப்ரோக்தமாத்மபுத்திப்ரஸாதஜம் || 37 ||
விஷயேன்த்ரியஸம்யோகாத்யத்ததக்ரேஉம்றுதோபமம் |
பரிணாமே விஷமிவ தத்ஸுகம் ராஜஸம் ஸ்ம்றுதம் || 38 ||
யதக்ரே சானுபன்தே ச ஸுகம் மோஹனமாத்மனஃ |
னித்ராலஸ்யப்ரமாதோத்தம் தத்தாமஸமுதாஹ்றுதம் || 39 ||
ன ததஸ்தி ப்றுதிவ்யாம் வா திவி தேவேஷு வா புனஃ |
ஸத்த்வம் ப்ரக்றுதிஜைர்முக்தம் யதேபிஃ ஸ்யாத்த்ரிபிர்குணைஃ || 40 ||
ப்ராஹ்மணக்ஷத்ரியவிஶாம் ஶூத்ராணாம் ச பரம்தப |
கர்மாணி ப்ரவிபக்தானி ஸ்வபாவப்ரபவைர்குணைஃ || 41 ||
ஶமோ தமஸ்தபஃ ஶௌசம் க்ஷான்திரார்ஜவமேவ ச |
ஜ்ஞானம் விஜ்ஞானமாஸ்திக்யம் ப்ரஹ்மகர்ம ஸ்வபாவஜம் || 42 ||
ஶௌர்யம் தேஜோ த்றுதிர்தாக்ஷ்யம் யுத்தே சாப்யபலாயனம் |
தானமீஶ்வரபாவஶ்ச க்ஷாத்ரம் கர்ம ஸ்வபாவஜம் || 43 ||
க்றுஷிகௌரக்ஷ்யவாணிஜ்யம் வைஶ்யகர்ம ஸ்வபாவஜம் |
பரிசர்யாத்மகம் கர்ம ஶூத்ரஸ்யாபி ஸ்வபாவஜம் || 44 ||
ஸ்வே ஸ்வே கர்மண்யபிரதஃ ஸம்ஸித்திம் லபதே னரஃ |
ஸ்வகர்மனிரதஃ ஸித்திம் யதா வின்ததி தச்ச்றுணு || 45 ||
யதஃ ப்ரவ்றுத்திர்பூதானாம் யேன ஸர்வமிதம் ததம் |
ஸ்வகர்மணா தமப்யர்ச்ய ஸித்திம் வின்ததி மானவஃ || 46 ||
ஶ்ரேயான்ஸ்வதர்மோ விகுணஃ பரதர்மோத்ஸ்வனுஷ்டிதாத் |
ஸ்வபாவனியதம் கர்ம குர்வன்னாப்னோதி கில்பிஷம் || 47 ||
ஸஹஜம் கர்ம கௌன்தேய ஸதோஷமபி ன த்யஜேத் |
ஸர்வாரம்பா ஹி தோஷேண தூமேனாக்னிரிவாவ்றுதாஃ || 48 ||
அஸக்தபுத்திஃ ஸர்வத்ர ஜிதாத்மா விகதஸ்ப்றுஹஃ |
னைஷ்கர்ம்யஸித்திம் பரமாம் ஸம்ன்யாஸேனாதிகச்சதி || 49 ||
ஸித்திம் ப்ராப்தோ யதா ப்ரஹ்ம ததாப்னோதி னிபோத மே |
ஸமாஸேனைவ கௌன்தேய னிஷ்டா ஜ்ஞானஸ்ய யா பரா || 50 ||
புத்த்யா விஶுத்தயா யுக்தோ த்றுத்யாத்மானம் னியம்ய ச |
ஶப்தாதீன்விஷயாம்ஸ்த்யக்த்வா ராகத்வேஷௌ வ்யுதஸ்ய ச || 51 ||
விவிக்தஸேவீ லக்வாஶீ யதவாக்காயமானஸஃ |
த்யானயோகபரோ னித்யம் வைராக்யம் ஸமுபாஶ்ரிதஃ || 52 ||
அஹம்காரம் பலம் தர்பம் காமம் க்ரோதம் பரிக்ரஹம் |
விமுச்ய னிர்மமஃ ஶான்தோ ப்ரஹ்மபூயாய கல்பதே || 53 ||
ப்ரஹ்மபூதஃ ப்ரஸன்னாத்மா ன ஶோசதி ன காங்க்ஷதி |
ஸமஃ ஸர்வேஷு பூதேஷு மத்பக்திம் லபதே பராம் || 54 ||
பக்த்யா மாமபிஜானாதி யாவான்யஶ்சாஸ்மி தத்த்வதஃ |
ததோ மாம் தத்த்வதோ ஜ்ஞாத்வா விஶதே ததனன்தரம் || 55 ||
ஸர்வகர்மாண்யபி ஸதா குர்வாணோ மத்வ்யபாஶ்ரயஃ |
மத்ப்ரஸாதாதவாப்னோதி ஶாஶ்வதம் பதமவ்யயம் || 56 ||
சேதஸா ஸர்வகர்மாணி மயி ஸம்ன்யஸ்ய மத்பரஃ |
புத்தியோகமுபாஶ்ரித்ய மச்சித்தஃ ஸததம் பவ || 57 ||
மச்சித்தஃ ஸர்வதுர்காணி மத்ப்ரஸாதாத்தரிஷ்யஸி |
அத சேத்த்வமஹம்காரான்ன ஶ்ரோஷ்யஸி வினங்க்ஷ்யஸி || 58 ||
யதஹம்காரமாஶ்ரித்ய ன யோத்ஸ்ய இதி மன்யஸே |
மித்யைஷ வ்யவஸாயஸ்தே ப்ரக்றுதிஸ்த்வாம் னியோக்ஷ்யதி || 59 ||
ஸ்வபாவஜேன கௌன்தேய னிபத்தஃ ஸ்வேன கர்மணா |
கர்தும் னேச்சஸி யன்மோஹாத்கரிஷ்யஸ்யவஶோஉபி தத் || 60 ||
ஈஶ்வரஃ ஸர்வபூதானாம் ஹ்றுத்தேஶேஉர்ஜுன திஷ்டதி |
ப்ராமயன்ஸர்வபூதானி யன்த்ராரூடானி மாயயா || 61 ||
தமேவ ஶரணம் கச்ச ஸர்வபாவேன பாரத |
தத்ப்ரஸாதாத்பராம் ஶான்திம் ஸ்தானம் ப்ராப்ஸ்யஸி ஶாஶ்வதம் || 62 ||
இதி தே ஜ்ஞானமாக்யாதம் குஹ்யாத்குஹ்யதரம் மயா |
விம்றுஶ்யைததஶேஷேண யதேச்சஸி ததா குரு || 63 ||
ஸர்வகுஹ்யதமம் பூயஃ ஶ்றுணு மே பரமம் வசஃ |
இஷ்டோஉஸி மே த்றுடமிதி ததோ வக்ஷ்யாமி தே ஹிதம் || 64 ||
மன்மனா பவ மத்பக்தோ மத்யாஜீ மாம் னமஸ்குரு |
மாமேவைஷ்யஸி ஸத்யம் தே ப்ரதிஜானே ப்ரியோஉஸி மே || 65 ||
ஸர்வதர்மான்பரித்யஜ்ய மாமேகம் ஶரணம் வ்ரஜ |
அஹம் த்வா ஸர்வபாபேப்யோ மோக்ஷயிஷ்யாமி மா ஶுசஃ || 66 ||
இதம் தே னாதபஸ்காய னாபக்தாய கதாசன |
ன சாஶுஶ்ரூஷவே வாச்யம் ன ச மாம் யோஉப்யஸூயதி || 67 ||
ய இமம் பரமம் குஹ்யம் மத்பக்தேஷ்வபிதாஸ்யதி |
பக்திம் மயி பராம் க்றுத்வா மாமேவைஷ்யத்யஸம்ஶயஃ || 68 ||
ன ச தஸ்மான்மனுஷ்யேஷு கஶ்சின்மே ப்ரியக்றுத்தமஃ |
பவிதா ன ச மே தஸ்மாதன்யஃ ப்ரியதரோ புவி || 69 ||
அத்யேஷ்யதே ச ய இமம் தர்ம்யம் ஸம்வாதமாவயோஃ |
ஜ்ஞானயஜ்ஞேன தேனாஹமிஷ்டஃ ஸ்யாமிதி மே மதிஃ || 70 ||
ஶ்ரத்தாவானனஸூயஶ்ச ஶ்றுணுயாதபி யோ னரஃ |
ஸோஉபி முக்தஃ ஶுபாம்ல்லோகான்ப்ராப்னுயாத்புண்யகர்மணாம் || 71 ||
கச்சிதேதச்ச்ருதம் பார்த த்வயைகாக்ரேண சேதஸா |
கச்சிதஜ்ஞானஸம்மோஹஃ ப்ரனஷ்டஸ்தே தனம்ஜய || 72 ||
அர்ஜுன உவாச
னஷ்டோ மோஹஃ ஸ்ம்றுதிர்லப்தா த்வத்ப்ரஸாதான்மயாச்யுத |
ஸ்திதோஉஸ்மி கதஸம்தேஹஃ கரிஷ்யே வசனம் தவ || 73 ||
ஸம்ஜய உவாச
இத்யஹம் வாஸுதேவஸ்ய பார்தஸ்ய ச மஹாத்மனஃ |
ஸம்வாதமிமமஶ்ரௌஷமத்புதம் ரோமஹர்ஷணம் || 74 ||
வ்யாஸப்ரஸாதாச்ச்ருதவானேதத்குஹ்யமஹம் பரம் |
யோகம் யோகேஶ்வராத்க்றுஷ்ணாத்ஸாக்ஷாத்கதயதஃ ஸ்வயம் || 75 ||
ராஜன்ஸம்ஸ்ம்றுத்ய ஸம்ஸ்ம்றுத்ய ஸம்வாதமிமமத்புதம் |
கேஶவார்ஜுனயோஃ புண்யம் ஹ்றுஷ்யாமி ச முஹுர்முஹுஃ || 76 ||
தச்ச ஸம்ஸ்ம்றுத்ய ஸம்ஸ்ம்றுத்ய ரூபமத்யத்புதம் ஹரேஃ |
விஸ்மயோ மே மஹான்ராஜன்ஹ்றுஷ்யாமி ச புனஃ புனஃ || 77 ||
யத்ர யோகேஶ்வரஃ க்றுஷ்ணோ யத்ர பார்தோ தனுர்தரஃ |
தத்ர ஶ்ரீர்விஜயோ பூதிர்த்ருவா னீதிர்மதிர்மம || 78 ||
ஓம் தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸூபனிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம் யோகஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்றுஷ்ணார்ஜுனஸம்வாதே
மோக்ஷஸம்ன்யாஸயோகோ னாமாஷ்டாதஶோஉத்யாயஃ